Hulûsî Yazgan

Türk ta’lik hattının en müstesna isimlerinden biri olan Hulûsî Yazgan’ın asıl ismi Mehmed Hulûsî’dir. Fâtih Cami ders-i âmlarından ve Dârü’ş-şafâka mu’allimlerinden olup 1886 senesinde vefât etmiş olan Hâfız Mustafa Efendi’nin oğlu olup H. 15 Muhârrem 1286/M. 27 Nisan 1869 tarihinde Fâtih Çarşamba’da doğmuştur.

Hulusi Yazgan
Hulusi Yazgan
Sultan Selîm Mektebi’ni ikmâl eyledikten sonra babasından ve onun vefâtından sonra da, yine Fâtih Cami ders-i âmlarından olan İznikli Mustafa Efendi’den dînî ilimleri tahsîl ederek H. 1316/M. 1898 yılında me’zun olan Hulûsî Yazgan, bu eyyâmda, vefâtına değin ayrılmayacağı Sultan Selîm Cami’nin mü’ezzinliğini der-uhde eylemiştir.

H. 1320/M. 1904’de ilâve olarak Fâtih Tabhâne Medresesi’nin hüsn-i hat ve imlâ mu’allimliğine, 1914 yılında da Medresetü’l-kuzât’ın hatt-ı ta’lik mu’allimliğine ta’yin edilen Hulûsî Yazgan, ertesi senenin Mayıs ayında da Medresetü’l-hattâtîn’in hocalarından olmuştur. 1924 yılında Tevhîd-i Tedrisât’ın ilanından sonra Medresetü’l-kuzât’ın lağvı üzerine Dârü’ş-şafâka’da yazı dersleri vermeye başlamışsa da, 1928 senesindeki inkılâb üzerine bu görevleri sona ermiştir.

ismail orman-hattatlar sofası
Hulusi Yazgan’ın Celi Ta’lik “Besmele” Levhası

Hüsn-i hattaki asıl şöhretini borçlu olduğu hatt-ı ta’likin İran tarzını Bâb-ı Fetvâ müsevvidlerinden Karinâbâdî Hasan Hüsnî Efendi’den meşkettikten sonra, Sâmî Efendi’den de Türk tarzı ta’lik hattının dekayıkını öğrenmiş olan Hulûsî Yazgan, kısa zamanda Yesârîzâde Mustafa İzzet Efendi’nin üslûbunun mümtâz temsilcilerinden biri olmuş, nihâyet hocasının vefâtından sonra yazısını kemâle eriştirerekta’lik hattının bu dönemdeki en güçlü temsilcisi haline gelmiştir. Bu husustaki kudretini anlamak için, Yenişehirli Hüseyin Hâşim Bey’in yazdığı medhiyeye bakmak münâsiptir:

Hatt-ı ta’lik bir ten farzolunsa

Kemâliyle âna cândır Hulûsî

İşitdim, Hazret-i Sâmî demişdi:

“Benimle hatta yeksândır Hulûsî”

Yesârî’yle İmâd’ın nâmı kaldı

Re’is-i Rûm ü İrân’dır Hulûsî

Hulusi Yazgan'ın Celi Ta'lik Levhası-Hattatlar Sofası
Hulusi Yazgan’ın Celi Ta’lik Levhası

Seri’ü’l-kalem bir hattat olan Hulûsî Yazgan’ın maddî sıkıntılar ve hastalıklar nedeniyle zor günler geçirmiş olduğu evâhir-i hâlinde yazdığı yazılarında bu sıkıntıların izlerini bâriz şekilde görebilmek mümkündür. Ayrıca babasına nisbetle bazı âsârına “Hocazâde” künyesiyle ketebe koyduğunu, merhum Ali Alparslan nakletmektedir.

Özel koleksiyonlarda ve müzelerde bulunan çok sayıda levhâsı haricinde Sultan Selîm, Bayezid, Merkez Efendi ve Sultan Ahmed camilerinde levhâları vardır. İlk TBMM binasındaki “Hâkimiyyet Milletindir” levhâsı ile Gurebâ Hastanesi’ndeki “Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi” levhâsı da onun dest-i hattıdır.

Hulusi Yazgan'ın Celi Ta'lik Levhası
Hulusi Yazgan’ın Celi Ta’lik Levhası

Ayrıca Topkapı Sarayı Müzesi ile Kahire’deki Dârü’l-kütûbi’l-mısrıyye’de hilyeleri, Yavuz Sultan Selîm Türbesi’nde Abdülhak Hâmid Tarhân’ın manzumesini hâvî ta’lik levhâsı, Sultan II. Mahmud Türbesi’nde de Zenci Mahmud Şerîf Paşa’nın terceme-i hâlini içeren H. 1338/M. 1920 tarihli ta’lik levhâsı vardır(Env. no: 58). Ayasofya’daki Üçyüzlü Çeşme’nin üzerindeki âyetler ile hâlen Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastahânesi olarak kullanılmakta olan Bakırköy’deki Reşâdiye Kışlası’nın inşâ kitâbesi de onun eseridir.

Hatt-ı ta’likte ibrâz eylemiş olduğu kudrete istinâden yazı meraklılarının bir hayli rağbet gösterdiği Hulûsî Yazgan’ın en önemli öğrencileri arasında Hâlim Özyazıcı, Hâmid Aytaç, Kemâl Batanay ve Mâcid Ayral’ı zikredebiliriz. Ayrıca Ahmed Hamdî Yavuzvarnalı, Ahmed Hamdî Tezcan, Mahmud Yazır, Mehmed Vehbî Efendi, Şeref Akdik, Hüseyin Hüsnî Efendi ve Murtazâzâde Ârif Efendi de hatt-ı ta’liki ondan meşketmişlerdir.

Hulusi Yazgan'ın Ta'lik Hilye-i Şerifi
Hulusi Yazgan’ın Ta’lik Hilye-i Şerifi

Uzun müddet Sultan Selîm Cami’nin mü’ezzinliğini der-uhde eden Hulûsî Yazgan, 1928 yılında ilâve olarak Sultan Selîm Cami türbelerinin baş-bekçiliği görevini de almış ve bu hâl üzere iken H. 27 Zi’l-ka’de 1358/M. 8 Ocak 1940 tarihinde vefât etmiştir. Yıllarca görev yapmış olduğu camiden kaldırılan na’şı Edirnekapısı Mezarlığı’na defnedilmişse de, ne yazıkki nâmına bir mezartaşı dikilmemiştir.

Hulusi Yazgan'ın Yazdığı Mezartaşları
Hulusi Yazgan’ın Yazdığı Mezartaşları

Târikat-ı Mevleviye müntesibininden olup temiz ahlâkı ile meşhur olan, son devir Osmanlı hat san‘atının en değerli ta’lik-nüvisine hasretmiş olduğumuz yazımıza, Yenişehirli Hüseyin Hâşim Bey’in yazdığı medhiyeden şu ebyât ile nihâyet vermek münâsip olacaktır:

Muhit-i nûr-ı irfândır Hulûsî

Muhat-ı feyz-i Kur’an’dır Hulûsî

Sever herkes o timsâl-i hulûsu

Melek-hasletli sultândır Hulûsî

 

 

Kaynakça

Son Hattatlar, s. 557; Türk Hattatları, s. 252; Meşhur Hattatlar, s. 306-310; Son Devir Osmanlı Uleması, III, s. 206; Hat Sanatı Tarihi, s. 182.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s