Çarşambalı Ârif Bey

Osmanlı hat sanatı içindeki asıl mahâreti nesih, sülüs ve celîde olduğundan hâl tercemesi aklâm-ı sitte hattatları meyânında verilen Çarşambalı Ârif Bey‘in, hatt-ı ta’likte de mahâreti meşhur olduğu gibi âsârı da çoktur. Celîde olduğu gibi, ta’likte de fevkalâde istifler terkîb eylemiştir. Özellikle mühür hâkkettirmek isteyen hısım-akrabası için hazırlamış olduğu istifler, dönemin nâmlı hâkkâklarından Osman Yümnî ve Dânâ efendilerin koleksiyonlarında görülmüştür.

ismail orman-hattatlar sofası
Çarşambalı Arif Bey’in Celi Ta’lik Kıt’ası

Hatt-ı ta’liki, yakın arkadaşı Sâmî Efendi ile beraber Kıbrısîzâde İbrahim Hakkî Efendi’den meşketmeğe başlamışsa da, bir süre sonra onu bırakıp “Melek Paşa Hafîdi” nâmıyla ma’ruf Alî Haydar Bey‘den ders almaya başlamıştır. Rivâyete göre, bu yetenekli hattatları daha iyi eğitebileceğine inanan Alî Haydar Bey, her ikisine de haber göndererek, dersine davet etmiş. Sâmî Efendi ahde vefâ gösterip hocasını terketmemişse de, Çarşambalı Ârif Bey davete icâbet göstermiş. Bilahâre, “hocasını bırakan kişinin feyzinin kesileceği yollu kıssaya istinâden bu kararı aldığını” beyân eden Sâmî Efendi, ancak hocasının ölümünden sonra Alî Haydar Bey’e bağlanıp ta’likten icâzet almıştır. Bu nedenle “Ben hocamı ölünceye kadar bırakmadım ve çok feyz aldım.” diyen Sâmî Efendi, yakın arkadaşının yapmış olduğu bu tebdîl ile feyzini kesmiş olduğunu ve “son derece yetenekli bir hattat olmakla birlikte, sırf hocasını terkettiği için yazıdan on para kazanamadığını” ileri sürmüştür.

ismail orman-hattatlar sofası
Çarşambalı Arif Bey’in Celi Ta’lik Levhası

Hatt-ı ta’liki İran tarzına daha yakın yazan hocasından ziyâde Yesârîzâde Mustafa İzzet Efendi tarzında yazan Çarşambalı Ârif Bey’in hattına, Gedik Paşa ve Aksaray Vâlide Sultan camilerinin inşâ kitâbeleri numûnedir. Yahyâ Efendi Türbesi’nde(Envanter no: 212) bulunan “İttâki şerre men ahsentü ileyhi” hadis-i şerîfini hâvî olan gibi, pek çok levhâsı da müzelerde ve koleksiyonlarda bulunmaktadır. Ta’lik-nüvis Türk hattatları arasında kendine özgü bir çizgiye sahip olan Çarşambalı Ârif Bey, son dönemin en meşhur ta’lik-nüvislerinden biri olacak olan Mehmed Hulûsî (Yazgan) Efendi’ye vefâtına değin meşk vermiştir. Ayrıca Üsküdar’daki Özbekler Tekkesi Şeyhi Hezârfen Edhem Efendi ile terceme-i hâlleri mazbut olmayan Hâfız Mehmed Rebi’î Efendi ve Hayreddîn isimli kişilere de hatt-ı ta’likten icâzet verdiği bilinmektedir.  

 

 

Kaynakça 

Hat ü Hattatan, s. 180; Son Hattatlar, ss. 54-57; Türk Hattatları, ss. 226-228; Hat Sanatı Tarihi, ss. 87 ve 121-122, 178; İstA, I, ss. 302; Meşhur Adamlar, ss. 129;

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s