Abdülazîz Bey

Umûr-ı Mülkiyye nâzırlarından Pertev Paşazâde Ahmed Cemâleddîn Bey’in oğlu olarak, H. 1267/M. 1850 senesinde İstanbul’da dünyaya gelmiş olan Abdülazîz Bey, fevkalade bir tahsîlin ardından H. 1285/M. 1868-1869’da Bâb-ı Âlî Ahkâm-ı Adliyye Riyâseti Mektûbî Odası’nda me’mûriyete başlamıştır. Bi’l-ahâre Sadâret Mektûbî Kalemi’ne naklolunmuş ve sırasıyla İ’âne-i Harbiyye, Şûrây-ı Devlet ve Sicill-i Ahvâl komisyonlarının kitâbetlerinde, Evkaf Nezâreti Ma’rûzât-ı Mühimme Müdîriyeti’nde bulunmuştur.

Evkaf İdâre Meclisi Riyâseti’nde iken meclisin lağvı üzerine Emlâk-ı Vakfiyye Müdîriyeti’ne naklolunmuşsa da, Şerîf Alî Haydar Paşa’nın nezâreti sırasında Edirne ve ardından Selânik vilâyetlerinin evkaf müfettişliğine ta’yin edilmiştir. Bu görevlendirmelerle bir anlamda sürgüne gönderilmiş olan Abdülazîz Bey, Balkan Harbi’nde Selânik’in elden çıkması üzerine İstanbul’a dönerek Vilâyet Tahrîr-i Müsâkkafât Komisyonu’nda görev almıştır.

Daha sonra Mâliyye Nezâreti Erâzil-i Mevkûfe Komisyonu Riyâseti’ne ta’yin edilen ve bu görevde iken emekliye sevkedilen Abdülazîz Bey, bilgi ve görgüsü sebebiyle daha sonra muhtelif komisyonlarda da görev almışsa da, sürgün günlerinin bünyesinde yarattığı za’fiyet netîcesinde artan rahatsızlıkları sonucu H. 27 Rebi’ü’l-evvel 1337/M. 1 Ocak 1919 tarihinde vefât etmiş ve Üsküdar Çiçekçi Dergâhı hazîresinde, babasının kabrine defnedilmiştir.

İbnülemin’in ifâdesine göre nazarân, kuvve-i nutkiyye ashâbından, bir meclisde bilâ-fâsıla sa’atlerce söz söyleyip sözlerini herkese dinleten değerli bir hatib olan Abdülazîz Bey, mütâle’at ve muhâkemâtı, hâl ü kal ve tavr u kıyâfeti ile nev’i-şâhsına münhasır, terbiyyeli, dîl-nevâ ve hayr-hâh bir zât idi. Müsvedde halinde hazırladığı Âdât ve Merâsim-i Kadîme, Ta’birât ve Mu’amelât-ı Kavmiye-i Osmâniyye adlı eseri, 1995’te Kâzım Arısan editörlüğünde Tarih Vakfı tarafından yeni harflerle bastırılmıştır. Diyânet-i Muhammediyye ismi ile yazmağa başladığı eseri de ikmâl edememişti. Hazret-i Hüseyin(R.A.) hakkındaki mersiyyesi hâricindeki risâleleri ile hayli eş’arı da basılamamıştır.

İran tarzı hatt-ı ta’likte mâhir bir hattat olan Abdülazîz Bey’in hocası bilinmemektedir. Son zamanlarında sağ elinin baş parmağına peydâ olan bir arıza sebebiyle istediği gibi yazamadığını söylerdi. Özel koleksiyonda celî ta’lik levhaları bulunmaktadır. Hâlen Sokollu Mehmed Paşa İlkokulu olarak kullanılan Üsküdar’daki Toptaşı Askerî Rüşdiyyesi’nin celî ta’lik kitâbesi de ona aittir.

 

 

Kaynakça

Son Asır Türk Şairleri, I, ss. 59-64; Son Hattatlar, s. 545.

 

 

İsmail Orman, 16 nisan 2018