Yahya Hilmî Efendi

Hatt-ı nesihte fevkalade kudret ibrâz ederek, nefis Kur’an-ı Kerim’ler istinsah etmiş hattatlardan biri olan Yahya Hilmî Efendi, Yeniçeri esnâfından olup ocağın lağvından sonra Bâyezid’de kâğıdcılıkla meşgul olmağa başlayan Ayntablı Dalkılıç Hacı Halîl Ağa’nın oğludur. H. 1249/M. 1833 senesinde, ömrü boyunca ikamet edeceği İstanbul’un Süleymaniye semtindeki hânelerinde doğmuştur. Sıbyân mektebini ikmâl eyledikten sonra, henüz onbeş yaşında olduğu hâlde Bâb-ı Ser-askerî’de Nizâmiye Jurnâl Kalemi’nin mülâzımlarından olan Yahya Hilmî Efendi, bu eyyâmda devam etmeğe başladığı Ahmed Hâzım Efendi’nin Bâyezid ve Sultan Ahmed camilerindeki derslerini de H. 1281/M. 1864 senesinde itmâm ederek icâzet alacaktı.

Hattat Yahya Hilmi Efendi-Hattatlar Sofası
Yahya Hilmi Efendi’nin Bir Kur ‘an-ı Kerim’inden Ser-levha Sayfaları

1848’de başladığı me’muriyette ise senelerce hüsn-i hizmetten sonra H. 1293/M. 1876’da mümeyyizliğe ve nihâyet müdürlüğe kadar yükselen Yahya Hilmî Efendi, altmış seneye yakın hizmetten sonra 1907’de, mesa’ide iken edây-ı salât ettiği esnâda vücûduna isâbet eden inme nedeniyle görevden çekilmiş ve aynı senenin 27 Kasım günü vefât etmiştir. Süleymaniye’de, Kanunî Sultan Süleyman’ın binâ-kerdesi olan cami’in hazîresinde medfûndur. Tedrîcen sâlise, sâniye ve ûlâ sınıf-ı sânîsi rütbelerini elde etmiş olan Yahya Hilmî Efendi’nin “orta boylu, vücûdu enli, sarıdan mübeddel beyaz sakallı, güzel yüzlü, müttekî, mü’eddeb, mütevazı ve dil-nevâz” bir zât olduğunu, kendisini tanıma şerefine nâ’il olmuş olan İbnülemin nakletmektedir.

Hüsn-i hatta henüz sıbyân mektebinde iken Mehmed Hâşim Efendi’den sülüs ve nesih meşkiyle başlamış olan Yahya Hilmî Efendi, kendisindeki istidâdı gören hocasının son zamanlarına kadar, hasta yatağında dahi olsa meşke devam etmişti. Ancak Hâşim Efendi’nin oniki yaşında iken vefâtı üzerine meşkini Dârü’t-tıba’âtü’l-â’mire musahhihi Halîl Zühdî Efendi’den ikmâl ve yazdığı hilye-i sa’adet ile H. 13 Cum‘ade’l-âhire 1263/M. 29 Mayıs 1847 tarihinde icâzet almıştır.

Hattat Yahya Hilmi Efendi-Hattatlar Sofası
Yahya Hilmi Efendi’nin Bir Dela’ilü’l-hayrat’ının Ser-levha Sayfası

Bilhassa nesihte fevkalade kudretli bir hattat olan Yahya Hilmî Efendi’nin ismi, dönemin iki büyük nesih üstâdı olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi ve Şevkî Efendi’den sonra anılmaktadır. Onların günümüze kadar etkisini korumayı başarmış üslûbu karşısında, kendine has latîf şîvesiyle dikkati çeken Yahya Hilmî Efendi’nin, hatt-ı nesihle 25 kadar mushâf-ı şerîf ile müte’addid En‘âm-ı Şerîf ve Delâ’ilü’l-hayrât yazdığı menkûldür. Mushâflarından üçü hâlen Topkapı Sarayı Müzesi, İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi ve Sakıp Sabancı Müzesi’nde bulunmakta olup ikmâline muvaffâk olduğu, Şeyh Hamdullah merhûmun İbrahim Sûresi’ne kadar yazabildiği büyük kıt‘a mushâf-ı şerîfi de Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’ndedir. Evâhir-i hâlinde Ser-asker Rızâ Paşa için yazmağa başladığı mushâf-ı şerîfin 21. cüz’ünden sonrasını ikmâle ömrü vefâ etmemiş, mezkûr eser bilâhare Re’fet Efendi tarafından itmâm edilmiştir.

Hattat Yahya Hilmi Efendi-Hattatlar Sofası
Yahya Hilmi Efendi’nin Bir Mushafından Sure Ser-levhası

Bunların hâricinde müze ve koleksiyonlarda bir hayli hilye-i sa’adet, levhâ ve murakka’ına tesâdüf edilen Yahya Hilmî Efendi’nin seri’ü’l-kalem bir hattat olduğu bilinmektedir. Sür‘at-i kalemiyesini îzâh için de, annesini Hac’ca götürebilmek için Ramazân-ı Şerîf ayı içinde bir mushâf-ı şerîf ikmâl etmiş olduğu hikâyesi anlatılır. Buna mukabil son zamanlarında kalemi bir hayli yavaşlamış ve nefâsetini de yitirmişti. Zirâ yaşlılığı nedeniyle bir hayli zorlandığını itirâf ettiği bu dönemdeki eserlerinde daha ziyâde kalın nesihi kullanmıştı.

 

 

Yahya Hilmî Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

Kaynakça

Hat ü Hattâtân, s. 180; Son Hattatlar, ss. 459-469; Meşhur Adamlar, s. 132; Türk Hattatları, ss. 233-234; Meşhur Hattatlar, ss. 154-156; Hat San’atı, s. 219; Sabancı Koleksiyonu, ss. 138-139; Doksandokuz İstanbul Mushafı, ss. 374-377.


 

İsmail Orman, 16 haziran 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s