Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi

Kazâz Şahâbeddîn Ağa’nın oğlu olarak H. 1239/M. 1823 senesinde Manastır’da doğmuş olduğundan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi, memleketindeki tahsili esnâsında Kur‘ân-ı Kerîm’i hıfzedip biraz da Arapça öğrendikten sonra H. 1259/M. 1843 senesinde İstanbul’a giderek Nûr-ı Osmâniye Medresesi’ne girmiştir. İstanbul’a giderken 

Aceb mi dûr isem sûy-i vatandan

Manastır’da gerekmez ehl-i İslâm

beytini söylediği menkûl olan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi, daha sonra Kadırga’daki Sokollu Mehmed Paşa Medresesi’nde tahsîl-i ilme devam etmiş, ancak me’zuniyetten sonra bir müderrislik elde etmeğe muvaffâk olamayınca tâliblerine Kur‘ân-ı Kerîm ve Şifâ-i Şerîf yazarak mâ’işetini te’mine çalışmıştır. Ayrıca bazı kibârzâdelere mu‘allimlik yapar, Arapça ve Farsça okutup yazı ta’lim ederdi. Galata Mevlevîhânesi meşâyihinden Ahmed Celâleddîn Dedeefendi bunlar arasındadır.

Nihayet Mısır zâdegânından birinin mâ’iyetine girerek gittiği Mısır’da, H. 1293/M. 1876 senesinde vefât etmiştir. Tanıyanların kumral sakallı, top burunlu, kırmızı yüzlü olarak tavsîf eyledikleri Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi’nin, rind-meşreb, hoş-sohbet ve zarif bir zât olduğu menkûldür. Öyle ki bir mecliste “Hoca Efendi, rakı içiyor musun?” diye soran bir zâta, “şişe şişe” diye mukabelede bulunduğu söylenir. Nitekim ömrü boyunca derviş-meşreb bir yaşam sürmüş, hiç evlenmediği gibi daha ziyâde tecerrüd âleminde yaşamıştı.

Mevlevî Târikatı müntesibîninden olup Bahâriye Mevlevîhânesi şeyhi Yenişehr-i Fenârî Nazîf Dedeefendi’nin taht-ı tedrîsinde yetişmiş olan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi, asıl şöhretini borçlu olduğu şi’ir sahasında, önceki nâmdâşına nisbetle “Nâ’ilî-i Cedîd” nâmı ile ma’rûftur. Üstâdâne eş‘arını hâvî dîvânı olduğu gibi, mürşîdi hakkında yazdığı kasîde, müstezât, terkîb-i bend, gazel, manzûme, vefât tarihleri ve kıt’a olmak üzere bir hayli eş‘ârı vardır.

Hicivde de zamanının ileri gelenlerinden olan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi, bu hususta kendini şu şekilde anlatmıştır:

Bir de hicvetmiye açılsa mübârek ağzım

Dil uzatsam birine hâli mükedder bulunur

Düşmânı tığ-ı zebânım ile mecrûh ederim

Sineler cerh eder nizev ü hançer bulunur

Bende yok havf-i vezîr ü gâm-i şeyhü’l-islâm

Avn-i Bârî ile yâr-i peygâmber bulunur

Öte yandan yazmış olduğu hicviyeler nedeniyle diğer emsâli gibi tepkilere ma’rûz kalınca

Nâ’ilî mânend olursun dide-i devrâne dağ

Çıkmasın nâmın sakın âlemde şâ’irdir deyû

beytini kaleme almıştır.

Zamanında ulemânın şu‘arâsından ve hattatîninden addolunan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi’nin, bu husustaki mahâreti için

Hüsn-i hat, hüsn-i beyân sahibi nâdir bulunur

<

p style=”text-align:center;”>Nâ’ilî gibi sühânver, tarafeyn-i câmi’

dediği menkûldür. Muhtemelen memleketinde de hüsn-i hat dersleri almış, İstanbul’a gittikten sonra da Arnavut Alî Ulvî Efendi’den aklâm-ı sitteyi yeni baştan meşketmiştir. Süleymaniye Kütüphânesi’nde bulunan H. 1267/M. 1851 tarihli “Allahü vahde” levhâsının ona ait olduğu zannıyla sülüste de mâhir olduğu söyleniyorsa da, asıl kudreti, mâ’işetini temin için yazmış olduğu mesâhif-i şerîfe ve sâ’ir kütûb-i nefîsede kullandığı nesihtedir.

Hat ü Hattâtân’da “otuz kadar mushâf-ı kebîrinin görülmüş” olduğu beyân olunan Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi’nin bir mushâfını da İbnülemin müşâhede eylemiş ve yazısının letâfetine işâret etmiştir. Neşretmiş olduğumuz H. 1278/M. 1861 tarihli Kur‘ân-ı Kerîm’i, İbnülemin’in tesbitinin ne denli doğru olduğuna delâlet etmektedir. H. 1273/M. 1856 tarihli bir mushâfı da İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi’ndedir(A. 6647).

 

Manastırlı Sâlih Nâ’ilî Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Tezkîre-i Fatîn, s. 383; Hat ü Hattâtân,s. 244; Son Hattatlar, s. 347; Antik AŞ., 15 Mayıs 2011, ss. 96-97.

 

İsmail Orman, 15 eylül 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s