ebû-Bekir Mümtâz Efendi

İstanbul’da balmumu ticareti ile meşgul olan Hacı Mustafa Ağa’nın oğlu olarak H. 25 Şa’bân 1225/M. 25 Eylül 1810 tarihinde doğmuş olan ebû-Bekir Mümtâz Efendi, büyükbabası Kurna Kâtibi Eğinli Hacı Alî Efendi’nin teşvikiyle Dîvân-ı Hümâyûn Kalemi’ne hulefa olmuş ve burada “Mümtâz” mahlâsını almıştır. H. 1245/M. 1830’da bâ-imtihân hâce rütbesini elde edip ertesi sene Kâğad-ı Enderûn Emâneti mansıbını elde ettikten sonra H. 1250/M. 1834-1835’te Mâbeyn-i Hümâyûn ve Asâkir-i Hassâ Müşîri Ahmed Fevzî Paşa’nın dîvân kitâbetine ta’yin edilmiştir.

Unkapanı Köprüsü’nün inşâsına nezâretinde hüsn-i hizmeti görüldüğünden Sultân Mahmud Hân-ı Sânî’nin âferinine ve rütbe-i sâlise ile murassa nişanına nâ’il olan ebû-Bekir Mümtâz Efendi, H. 1253/M. 1837-1838’de Hariciyye Mektûbî Odası’na, kırkbeş gün sonra Âmedî Kalemi’ne ve H. 1255/M. 1839 yılı sonlarında da Dîvân-ı Hümâyûn beylikciliği vekâletine memur edilmiş, yedi ay sonra da Dîvân-ı Hümâyûn âmedciliğine nakledilmiştir. H. 1259/M. 1843’da iki ay kadar Hariciyye Nezâreti’ne vekâlet etmiştir.

H. 1263/M. 1847’de Serasker Müsteşarlığı’na ta’yin olunan ebû-Bekir Mümtâz Efendi, ertesi sene azledilmiş ve iki sene mazul kaldıktan sonra Meclis-i Vâlây-ı Ahkâm-ı Adliyye azâlığına ta’yin edilmiştir. H. 1274/M. 1857-1858’de Meclis-i Muhâsebe-i Mâliyye Riyâseti’ne, H. 1275/M. 1859’da Mâliyye Müsteşârlığı’na ve H. 20 Cumade’l-ûlâ 1278/M. 23 Kasım 1861’de Mâliyye Nezâreti’ne nasbedilmiştir. H. 30 Zi’l-ka’de 1278/M. 28 Mayıs 1862’de Sadâret Müsteşârı olduğu gibi, birinci rütbeden Osmânî ve Mecidî nişânlarını elde etmiştir.

H. 11 Zi’l-ka’de 1284/M. 15 Mart 1868’de Devâ’î Nezâreti’ne ve ardından Mısır Hıdîviyeti kapu kethüdâlığına nakledilen ebû-Bekir Mümtâz Efendi, bu görevde iken H. 18 Zi’l-ka’de 1287/M. 9 Şubat 1871’de vefât etmiştir. Yenikapı Mevlevîhânesi kabristanında medfûndur. Dîvân-ı Hümâyûn Kalemi’nde çalıştığı esnâda, daha çok resmî yazışmalarda kullanılan rık’ayı belli kurallara oturtmuş, estetik değer kazandırarak kendi ismiyle anılan bir tarz ihdâs etmiştir. Bazı kaynaklarda “bir aralık Sultân Abdülmecîd Hân’a yazı mu’allimliğinde bulunmuşdur” deniliyorsa da, doğruluğu şüphelidir. Ancak Dîvân-ı Hümâyûn’da yetişen küttâbın ekserisi onun tilmizlerindendir. ebû-Bekir Nâsih Efendi ve Mehmed Emîn Paşa bunlardan birkaçıdır.

 

 

Kaynakça

Sicill-i Osmânî, IV, s. 511; Son Hattatlar; Hat Sanatı Tarihi, ss. 194, 200.

 

 

İsmail Orman, 14 temmuz 2017