Hâkkâk Hilmî Efendi

Son devir hâk san‘atının en fa’âl isimlerinden biri olan Hilmî Efendi’nin terceme-i hâline dâ’ir ma’lumâtımız Kandiyeli olduğundan ibârettir. Girit’te cereyân eden ihtilâl neticesinde adanın Yunan idâresine geçmesi üzerine, 1850’li yıllarda ailesi ile birlikte İstanbul’a hicret etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Tahsîlini burada ikmâl ettiği anlaşılan Hâkkâk Hilmî Efendi’nin, bu esnâda hüsn-i hat dersleri aldığı ve çırak olarak Hâkkâklar Çarşısı’na devam ettiği anlaşılmaktadır. Ancak her iki kalemde de üstâdının kim olduğuna dâ’ir bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Bu sanatlarda kemâle eriştikten sonra çarşıda bir dükkân açıp mühür hâkketmeye ve muhtemelen tezhîbini de bizzât yaptığı hat levhâlar kaleme almaya başlayarak, nice zaman fenn-i hâkkâkîde ibrâz-ı mahâret etmiş olan Hâkkâk Hilmî Efendi, gerek mesleğin kudemâsından olması ve gerekse de resmî devâ’ir için hâkketmiş olduğu mühürler nedeniyle H. 28 Safer 1313/M. 15 Ağustos 1895 tarihinde bir kıt‘a Sanâyi’ Madalyası ile taltîf edilmiştir.

ismail orman-hattatlar sofası
Hâkkâk Hilmî Efendi’nin Celi Sülüs İstifi
Bundan sonraki hayatını da mesleğini icrâ ederek geçirerek bir hayli âsâr-ı nefise vücuda getirmiş olduğu anlaşılan Hâkkâk Hilmî Efendi’nin, Bahriye Nezâreti için hakketmiş olduğu mühürlerin suretini içeren defterdeki en geç tarihli mühür suretine istinâden, H. 1341/M. 1922-1923 tarihinde ber-hayat olduğunu söyleyebiliriz.

ismail orman-hattatlar sofası
Hâkkâk Hilmî Efendi’nin “Mekteb-i Harbiyye -i Şahane Müdiri” İçin Hakkettiği Mühür ve Sureti

Örnekleri neşredilmiş olan “Mekteb-i Harbiyye-i Şâhâne Müdîri” ve “Karadeniz Boğazı Mevki’-i Müstahkemi Südlüce Grubu Kumândânlığı”na ait mühürler, fenn-i hâkkâkîdeki mahâretini ispâta kâfidir. Yukarılarda beyân edildiği üzere bilhassa Bahriye Nezâreti için bir hayli mühür hâkkettiği, hâlen Deniz Müzesi’nde bulunan örneklerden anlaşılmaktadır. Hâkkâk Hilmî Efendi, bu kurum için hâkketmiş olduğu mühürlerin suretlerini hâvî defteri de aynı nezârete teslim etmiş olup o da hâlen Deniz Müzesi arşivinde bulunmaktadır.

ismail orman-hattatlar sofası
Efendi’nin “Karadeniz Boğazı Mevki-i Müstahkemi Südlüce Grubu Kumandanlığı” İçin Hakkettiği Mühür ve Sureti

Neşredilen âsârından bilhassa sülüste mâhir olduğu anlaşılan Hâkkâk Hilmî Efendi’nin, özel koleksiyonda da Mustafa Ârif bin İsmâ‘il adlı zâta ta’likle hâkketmiş olduğu bir mührü görülmüş olup hutut-ı mütenevvi’adaki kudretinin delîlidir. Yine özel koleksiyonda, sülüsle hâkketmiş olduğu İsmâ‘il Hakkî bin Hüseyin ve Mehmed Alî isimlerini havî iki mührü görülmüştür.

 

 

Kaynakça

BOA, A.}MTZ.GR.3/105/8; BOA, DH.EUM.MH.175/108; Mühür Damga ve Kaşe Koleksiyonu, ss. 111-112; Osmanlıca Bahriye Mühürleri, I, II.

 

İsmail Orman, 26 nisan 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s