Sikke Ressamı Ömer Efendi

Küttâbdan Ürgüblü Hüseyin Efendi’nin oğlu olan Ömer Efendi, uzun müddet Sikke-i Hümâyûn ressamlığında müstâhdem kalmış olduğundan, hattâtîn meyânında “sikke ressamı” künyesiyle yâd olunmuştur. Hasletindeki yüksek meziyetler nedeniyle dikkati çekince, genç yaşta olduğu hâlde Enderûn-ı Hümâyûn’a alınmış, mükemmel bir tahsîlin yanında Kâtû Mehmed Efendi’den aklâm-ı sitte dersleri almıştır.

Enderûn’da bazı küçük görevlerde bulunduktan sonra Hatice Turhân Sultan’ın kethüdâsı Mehmed Efendi’nin kitâbet hizmeti ile saraydan çerâğ edilmiş olan Sikke Ressamı Ömer Efendi, 1693 senesinde Hac’ca gidebilmek için Sultan Ahmed Hân-ı Sâni’ye hediye ettiği Kur‘ân-ı Kerîm’in beğenilmesi üzerine ihsâna nâ’il olduğu gibi, bunu Ravzâ-i Mutahhara’ya götürmekle görevlendirilmiştir.

Hattat Sikke ressamı Ömer Efendi-Hattatlar Sofası
Sikke Ressamı Ömer Efendi’nin Sülüs ve Nesih Hadis Kıt’ası

Avdetinde Saray-ı Â’mire’nin kâtibleri arasına duhûl ve bir müddet sonra da meşk hocalığını der-uhde eden Sikke Ressamı Ömer Efendi, kendisi de hattat olan Sultan Ahmed Hân-ı Sâlis tarafından Sikke-i Hümâyûn ressamlığına ta’yin edilmiş ve 1717 yılındaki vefâtına değin bu görevde kalmıştır. Üsküdâr, Karacaahmet Mezarlığı’nda Şerifkuyusu nâm mahâle defnedilmişse de, mezarı günümüze intikal etmemiştir.

Zamanının nâmlı hattatlarından biri olan Sikke Ressamı Ömer Efendi, başlarda hocasının yolundan ayrılmamışsa da, onun vefâtından sonra Hâfız Osman tarzına yönelmiştir. Bu husûsta ondan bizzât istifâde edip etmediği bilinmezse de, o vadinin mümtâz hattatları arasında yerini almayı başarmıştır. Vazîfesi nedeniyle tuğra tertibinde de son derece mâhir olup Sultan Ahmed Hân-ı Sâlis’in ekseri tuğrasını o tersîm eylemişse de, ketebe koymadığı için hangilerinin ona ait olduğu tesbit edilememektedir.

Sultan Ahmed Hân-ı Sânî’ye hediye eylediği de dâhil olmak üzere 36 Kur‘ân-ı Kerîm yazdığı menkûl olan Sikke Ressamı Ömer Efendi’nin H. 1108/M. 1696-1697 senesinde kaleme aldığı mushâf-ı şerîfi ile tarihsiz Delâ‘ilü’l-hayrât’ı görülmüştür. Yeğen Mehmed Paşa Kütüphânesi’nde de H. 1101/M. 1692’de nesihle istinsâh ettiği İbrahim bin Muhammed’in Guynetü’l-mütemâllî Şerhü Münyeti’l-musâllî adlı eseri bulunmaktadır. Neşretmiş olduğumuz H. 1120/M. 1708 tarihli sülüs ve nesih kıt‘aları, hüsn-i hattaki kudretini îzâha kâfîdir.

Hattat Sikke Ressamı Ömer Efendi-Hattatlar Sofası
Sikke Ressamı Ömer Efendi’nin Bir Başka Hadis Kıt’ası

Vefâtından sonra sikke ressamlığına ta’yin edilmiş olan oğlu Mehmed Efendi’yi değerli bir hattat olarak yetiştirmiş olan Sikke Ressamı Ömer Efendi’nin tesbit edilebilen diğer tilmizleri Alî Efendi, Halîl Efendi, Hamâmîzâde Sâlih Efendi, Çerkez Osman Paşa, Hüseyin Hulûsî Efendi, Aksarayî Mehmed Efendi, İbrahim Ağa, Alî Fâ‘iz Efendi, Şam Fıstık Mustafa Efendi, Ahmed Muhlîs Efendi, Mehmed Efendi, İmâm Ahmed Efendi, Kestel İmâmı Mahmud Efendi ve Mustafa Sıdkî Efendi’dir.

 

Sikke Ressamı Ömer Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Devhâtü’l-küttâb, s. 85; Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 350-351; Hat ü Hattâtân, s. 128; Türk Hattatları, s. 124; Hat Sanatı Tarihi, s. 73; TYTK, I, s. 124; Portakal Sanat ve Kültür Evi, 4 Aralık 2011, s. 190; BOA, AE.SMST.II.27/2636.

 

İsmail Orman, 6 ekim 2016

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s