İsmâ‘il Zühdî Ağa

Hasan Efendi’nin oğlu olarak İstanbul’da doğmuş olan İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın asıl meşgâlesi, babasından menkûl Zindankapısı’ndaki dükkânda kunduracılık yapmak olmakla birlikte, hüsn-i hatta heves etmiş ve Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi’den sülüs ve nesih meşketmeğe başlamıştı. Ancak hocasının uzakta oturuyor olması meşke devamını zorlaştırınca, dükkânına daha yakın olan Sultanhamam’daki Alaca Mescid’in imâmı Anbarîzâde Derviş Alî Efendi’ye devâm etmişti.

Uzun müddet müstefiz olduğu hocasının vefât etmesi üzerine icâzet alamamışsa da, yazı ile iştigâlini kesmeyip ibkay-ı âsâra gayret etmiş olan İsmâ‘il Zühdî Ağa, “icâzeti yokdur!” diye laflar çıkınca Suyolcuzâde Mehmed Necîb Efendi’ye mürâca’at ederek, yazmış olduğu bir kıt‘aya icâzet yazmasını ricâ etmişti. Bu talebi geri çevrilmemiş ve Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi’nin de hazır bulunduğu cem‘iyyetle icâzetnâmesine kavuşmuştu.

Eslâfın yazılarını tedkîkle kısa zamanda Hâfız Osman tarzında sülüs ve nesihte mâhir, özellikle de taklidde fevkalade kudretli bir hattat hâline gelmiş olan İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın, zayıf bünyesi fazla eser bırakmasına mânî olduğundan âsârı nâdirdir. Nitekim eserlerinin çoğunu yatarken yazmış olduğu menkûldür. Nihâyet 9 Temmuz 1731 tarihinde, genç denilebilecek bir yaşta olduğu hâlde vefât etmiş ve Üsküdar’da Miskinler Tekkesi civârında gömülü olan hocasının yanına defnedilmiştir.

Kendinden sonra yaşayan aynı adlı hattattan tefrîk için, hattâtîn meyânında “Eski” lâkabı ile anılmış olan İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın, kitâbesi tilmizlerinden Kâtibzâde Mustafa Efendi yazılmış olan şâhidesi bugün mevcut değildir. Şeyhü’l-islâm Küçük Çelebizâde İsmâ‘il Âsım Efendi de vefâtına şu tarihi düşmüştür:

<

p style=”text-align:center;”>Ola hattat İsmâ‘il Zühdî’ye cinân menzil

Sultan Ahmed Hân-ı Sâlis’in İstanbul surlarını tamirine tarih olmak üzere Ahırkapısı’na ve Narlıkapı’ya asılan H. 1140/M. 1728-1729 tarihli kitâbeleri yazmış olan İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın Alanya Müzesi’nde H. 1139/M. 1727-1728, Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nde de H. 1140/M. 1728-1729 tarihli murakka’ları, Âşir Efendi Kütüphânesi’nde de H. 1138/M. 1726-1727 senesinde nesihle istinsâh etmiş olduğu Bâlî Fîrûz Efendi’nin Mizân-ı Hat adlı eseri vardır.

Kısa ömrüne rağmen Kâtibzâde Mustafa Efendi, Cûdî Ömer Efendi, İbrahim Rodosî, Tophânevî Mehmed Emîn Efendi, Sâcidîzâde Mehmed Es‘ad Şefîk Efendi, Mehmed Râsih Efendi, Himmetzâde İsmâ‘il Efendi ve Hatib Mehmed Efendi gibi değerli hattatlar yetiştirmiş olan İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın diğer tilmizleri arasında Üsküdârî Âsım Efendi, Madrubzâde Mehmed Vâsık Efendi, Osman Efendi, Aşçızâde Seyyid Mustafa Efendi, Giridî Mustafa Efendi, Alî Efendi, Derviş Mehmed Emîn Efendi, Ahmed Efendi, Hendekî Süleyman Efendi, Mahmud Efendi, Hâfız Ahmed Azîz Efendi ve Beypazarî İbrahim Efendi’yi zikredebiliriz. Mehmed Âgâh Efendi, Hüseyin Hasbî Efendi, Mîr Alî Efendi ve Mehmed Mü’min Efendi’ye icâzet vermeğe ise ömrü vefâ etmemiştir.

 

İsmâ‘il Zühdî Ağa’nın Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Devhâtü’l-küttâb, s. 58; Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 119-120; Sicill-i Osmânî, II, s. 429; Hat ü Hattâtân, ss. 99-100; Merâkid-i Mu’tebere, s. 25; Türk Hattatları, ss. 134-136; Hat Sanatı Tarihi, ss. 51-52, 73, 109; TYKT, I, s. 26; IV, s. 438; Meşhur Adamlar, s. 144.

 

İsmail Orman, 19 eylül 2016

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s