Hocazâde Mehmed Enverî Efendi

İstanbullu bir imâmın oğlu olduğundan “Hocazâde” künyesiyle iştihâr eylemiş olan Mehmed Enverî Efendi, zamanının hüsn-i hat, musıki ve şi’ir meclislerinin aranılan sîmâlarından biri idi. Ayrıca bazı kaynaklarda “Karakız” lâkabı ile anılmakta olduğu da bilinmektedir. Tarih-i velâdeti ma’lûm olmayıp eğitimi hakkında da bir bilgiye ulaşılamamıştır. Kur‘an-ı Kerîm’i hıfz ile Sultan Ahmed Cami mü’ezzinlerinden olup senelerce hizmetten sonra ser-mü‘ezzinliğe yükseldiğini ve ayrıca tasavvuf ile de ilgilenerek, Nakşibendî sülûkunu tamamlamış olduğunu kaynaklar bildirmektedir.

Küçük yaşta heves ettiği hüsn-i hatta Suyolcuzâde Eyyubî Mustafa Efendi’nin rahle-i tedrîsinden geçerek Şeyh Hamdullah Üslûbu’nda bî-nâzir bir hattat hâline gelen Hocazâde Mehmed Enverî Efendi, sülüs ve nesihte kendine has bir şîve te’sis ederek, haklı bir şöhrete kavuşunca Şehzâde Mustafa’ya hüsn-i hat mu‘allimi olarak ta’yin edilmişti. Şehzâdenin, Sultan Mustafa Hân-ı Sânî ünvânıyla cülusunda hediye eylediği Kur‘an-ı Kerîm sayesinde, Şeyh Hamdullah’ın ders verdiği Fîruz Ağa Mektebi’nin meşk hocalığını da elde etmiş olan Hocazâde’nin, vefâtına değin sultanın iltifâtına nâ’il olduğu gibi, zaman zaman huzûrunda yazı meşketmiş olduğu dahi bilinmektedir.

Hüsn-i hatta son derece önem vermiş olan Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’nin, Hocazâde Mustafa Efendi’nin vefâtı ile münhâl kalan Galata Sarayı meşk hocalığının, peder-mânend usûlüyle yazıdan bî-haber oğluna verilmesini sindiremeyip görevi ondan satın aldığı mervîdir. Öte yandan kendi vadi’ini tesis eden Hâfız Osman’ın kemâlini beyân etmekten de imtinâ etmediği, hakkında her zaman övgüyle konuştuğu dahi menkuldür.

Evâhir-i hâlinde Hac vazîfesini ifâ etmeğe niyetlenerek, Kırım Hanı Selîm Girây’a bir Kur‘an-ı Kerîm hediye etmiş, karşılığında aldığı atiyye ile 1694 yılında Hac’ca gitmiş olan Hocazâde Mehmed Enverî Efendi, dönüş yoluna çıkılırken aniden rahatsızlanmış ve Medîne’nin iki konak dışında vefât etmiştir. Müstakîmzâde vefâtına tarih olmak üzere şu mısra’ı yazmıştır:

<

p style=”text-align:center;”>Mu‘allim kıla Hâcezâde’yi Allah me’vâya

Kırk kadar Kur‘an-ı Kerîm ile çok sayıda En‘am-ı Şerîf, Delâ’ilü’l-hayrât, murakka ve kıt‘a kaleme almış olan Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’nin bazı eserlerine müzelerde ve özel koleksiyonlarda tesâdüf edilebilmektedir. Hüsn-i hattaki mevki’-i âl ü lâline istinaden çok sayıda hattat yetiştirmiş olup Kırımî İbrahim Efendi, Horoz Ahmed Efendi, Kütahyalı Ahmed Senâî Efendi, Sivasî Ahmed Efendi, Ebû-bekir Efendi, Üsküdârî Halîl Efendi, Seyfullah Feyzî Efendi, Şeyh Seyyid Abdullah Hilmî Efendi, Seyyid Abdülvâhid Efendi, Kıymıkcı Alî Efendi, Şa’bânzâde Mehmed Muhteşem Efendi, Mehmed bin Ömer, Mehmed Râgıb Efendi, Mustafa Sâmî Efendi, Mustafa Sâkıb Efendi, Mîr Mustafa Na’tî Efendi, İmam Yusuf Efendi ilk akla gelenlerdir.

Yukarıda beyân edildiği üzere şi’ir ve musıkî ile de ilgilenen Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’nin “Enverî” mahlâsı ile yazmış olduğu eş‘arı ile güfteleri de kendisine ait olan dînî bestelerinin bulunmakta olması, dönemin san‘at ortamlarında müstesna bir mevki’e hâ’iz olduğuna işaret etmektedir.

 

Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 479-480; Devhâtü’l-küttâb, s. 44-45; Meşhur Hattatlar, s. 123; Türk Hattatları, s. 107; Galatasaray Tarihi, I, s. 473-474; Türk Musıkisi Antolojisi, I, s. 50; Hat ü Hattâtân, s. 148.

 

İsmail Orman, 12 haziran 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s