Yamakzâde Sâlih Efendi

Türk hat san’atının kudretli hattatlarından biri olan Yamakzâde Sâlih Efendi, Abdullah Efendi nâmında bir zâtın oğludur. Küçük yaşta babasını kaybedince Mukabele-i Süvârî Kîsedârı Mehmed Efendi’ye yamak olmuş ve onun himâyesinde iyi bir tahsîl ve terbiye gördükten sonra, yine onun delâletiyle Mukabele-i Süvârî Kitâbeti’nin hulefâlarından olmuştur.

Nice zaman hizmetten Hac vazîfesini ifâ etmek üzere kutsal topraklara gitmiş ve hacı olduktan bir müddet sonra rahatsızlanınca Medîne-i Münevvere’de ikamete mecbûr kalmış olan Yamakzâde Sâlih Efendi hakkında Müstakimzâde Tuhfe-i Hattatin‘de “H. 1189/M. 1776 senesinde Ma‘an’da vefât ederek, oraya defnedilmiş” olduğunu, Habib Efendi de Hat ü Hattâtân’da “H. 1210 senesinde hayatta olduğunu” beyân etmektedir.

H. 1198/M. 1786 tarihli levhasının görülmüş olması Habib Efendi’nin verdiği bilginin doğru olduğunu düşündürmekteyse de, teyid edebileceğimiz bir kaynağa ulaşılamamıştır. Öte yandan onun verdiği bilgilere istinâden Son Hattatlar’da kendisinden bahsetmiş olan İbnülemin, yayına hazırlamış olduğu Tuhfe-i Hattâtîn’de mukayyed olmasına rağmen, Sâlih Efendi’yi farklı bir kişiymiş gibi tanıtmaktadır.

ismail orman-hattatlar sofası
Yamakzade Salih Efendi’nin Sülüs Meşk Levhası
Musıkîye âşina, na’if, tez-meşreb ve za’ifü’l-endâm bir zât” olduğu menkûl olan Yamakzâde Sâlih Efendi’nin Târikat-ı Nakşibendiye’den Kaşgârî Abdullah Efendi’nin hilâfetine de nâ’il olduğu bilinmektedir. Öte yandan Hat ü Hattatân’da “İstanbul’da Cerrâh Paşa Cami’ karşısında sâkin ve kesret-i kitâbet ve tertîb-i murakka’ât ve kıta’ât ile ma’rûf bir hattat” olduğu beyân olunmaktadır. 

Xamanının namlı hattatlarından biri olan Yamakzâde Sâlih Efendi, aklâm-ı sitteyi henüz çocuk yaşta iken Hüseyin Hablî’den meşketmeğe başlayıp H. 1145/M. 1733 senesinde icâzet almıştır. Zamanında “hâlife-i sâlis” lâkabıyla yâd olunması, hocanın üçüncü tilmizi olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca daha sonra Dağıstânî Abdülmü’min Efendi’den de tecdîden nesih dersleri almış, Mukabele-i Süvârî Kalemi’ne başladıktan sonra Reisü’l-küttâb Nu’mân Efendi’den öğrendiği dîvânîde de mahâret sahibi olmuş idi.

ismail orman-hattatlar sofası
Yamakzade Salih Efendi’nin Sülüs Meşk Levhası

Böylelikle zamanının ma’rûf kalem erbâbından biri hâline gelmiş olan Yamakzâde Sâlih Efendi, aklâm-ı sittede ömrü boyunca Hâfız Osman’ın yolundan ayrılmamış, gerek onun ve gerek Şeyh Hamdullah’ın âsârını tedkîk ile hüsn-i hatta tekemmüle sarf-ı gayret etmiş ve bunda da kısmen muvaffâk olmuş idi. Nitekim âsârı da bilhassa sülüste son derece kudretli bir ele sahip olduğuna delâlet etmektedir.

Bununla birlikte, günümüze ulaşabilmiş âsârı mahdûddur. Ayrıca bilinen öğrencileri de Lâz Ömer Vasfî Efendi ile Hâfız Yusuf Efendi’dir. Öte yandan kendisinden meşk almak isteyen Mahmud Celâleddîn Efendi‘yi, dikbaşlı tavırları nedeniyle reddetmesi, Türk hat san’atının klasikleşmiş hikâyelerinden biridir. 

 

Yamakzâde Sâlih Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 233-234; KebecizâdeHat ü Hattâtân, s. 162; Meşhur Hattatlar, s. 139; Türk Hattatları, s. 181; Hat Sanatı Tarihi, s. 76; İstanbul Antik Sanat, 10 Şubat 2008, s. 249.

 

İsmail Orman, 19 mayıs 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s