Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi

Osmanlı hat sanatının ma’ruf sîmâlarından biri olan Seyyid Mehmed Efendi, Manisa’da şekerci esnafında Abdurrahmân Efendi’nin oğlu olduğundan Türk hattatları meyânında “Şekercizâde” nâmı ile müştehir olmakla beraber âsârına “Şekerzâde” ismiyle ketebe koymuş olduğundan, günümüzde o lâkabla anılmaktadır.

İbtidâ’î tahsîlini memletinde ikmâl eyledikten sonra İstanbul’a giderek medrese eğitimine başlayan Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi, bu esnâda hüsn-i hatta alâka duyarak Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’nin şâkirdânından İbrahim Kırımî’den aklâm-ı sitte meşketmiştir. Bilâhare tekemmül için Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi’den sülüs ve nesih yazılarını yeni baştan yazarak icâzetine nâ’il olmuştur.

ismail orman-hattatlar sofası
Şekerzade Seyyid Mehmed Efendi’nin Sülüs ve Nesih Hadis Kıt’ası
Eslâfın eserlerinden ilhâm alarak kendi vadi’ni bulan Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi, hüsn-i hatta ve bilhassa hatt-ı nesihte gösterdiği mahâret ile kısa zamanda emsâlleri arasında sivrilerek, Osmanlı hat sanatında fevkalade bir mertebeye ulaşmış ve zamanın sanat çevrelerinde büyük takdir ve alaka görmeğe başlamıştır.

Nitekim buna istinâden, kendisi de nâmlı bir hattat olan Sultan Ahmed Hân-ı Sâlis’in iltifâtına da nâ’il olan Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi, Şeyh Hamdullah’ın yazıp Ravza-i Mutahhara’ya hediye ettiği Kur’an-ı Kerîm’i istinsâh etmekle görevlendirilmiş ve 1729 yılında Surre-i Hümâyun ile kutsal topraklara giderek uhdesine tevdi’ edilen vazîfeyi ifâ etmiştir. Bu eyyamda Sultan Ahmed hal’edilmiş, yerine de kardeşi Mahmud getirilmiş olduğundan, istinsâh eylemiş olduğu nüshâ-i mübârekeyi kendi parası ile tezhîb ettirerek yeni sultana takdîm eden Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi yüklü bir atiyye ile ödüllendirildiği gibi, Bostancı Ocağı’nın hat mu’allimliğine tayin edilmiştir.

ismail orman-hattatlar sofası
Şekerzade Seyyid Mehmed Efendi’nin Sülüs ve Nesih Hadis Kıt’ası

Haftanın belli günlerinde ocağa müdâvemetle gılmâna talim veren Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi, diğer yandan Ayasofya Cami civârındaki hânesinde yazı ile meşgul olur, mürâca’at edenlere burada da meşk verirdi. Bu hâl üzere iken 1753 yılının Mart ayında vefât etmiş ve eserini istinsâh etme şerefine nâ’il olduğu Şeyh Hamdullah’ın civârına defnedilmiştir. Ancak bu meşhur hattatın mezarı, aradan geçen zaman zarfında kayıplara karışmıştır.

Sanat yaşamı boyunca çok sayıda mushâf, murakka’ ve kıt‘a yazmış olup günümüze intikal edebilmiş olanlar, hâlen dünyanın ve Türkiye’nin önemli müze ve koleksiyonlarını süslemektedir. Bilhassa hatt-ı nesihte fevkalade kudretli bir ele sahip olduğuna, neşredilmiş eseri şâhiddir. Sülüste de Hâfız Osman ekolünün şanlı mümessillerinden olmakla beraber, ne onun ve ne de hocasının ayarında bir kudret ibrâz edebilmiştir.

ismail orman-hattatlar sofası
Şekerzade Seyyid Mehmed Efendi’nin Sülüs ve Nesih Hadis Kıt’ası

Bostancı Ocağı’nda ve hânesinde kendisinden meşk almış olanların sayısının yüzü mütecâviz olduğu mervîdir. Bunlar arasında en ma’ruf olanlar ise oğlu Feyzullah Sermed Efendi, İbrahim Dâ’mî Efendi, Şâmîzâde Abdullah Efendi, Abdullah Âbid Efendi, Kuyumcuzâde Ahmed Efendi, Seyyid İbrahim Efendi, Berberzâde Mehmed Sa’id Efendi, Arabzâde Ahmed Efendi, Alî Subhî Efendi, İplikcizâde Süleyman Râtıb Efendi, Seyyid Mehmed Hilmî Efendi, Derviş İbrahim Efendi, Vidinî İbrahim Edhemî Efendi, Şu’bezâde İbrahim Nedîm Efendi, Hatibzâde Hüseyin Yüsrî Efendi, Seyyid Hüseyin Ârif Efendi, Hoca Hüseyin Efendi, Edirnevî Abdullah Efendi, Feyzullah Efendi, Rumî Alî Efendi, Mehmed Medenî Efendi, Mahmud Efendi, Kadızâde Seyyid Mustafa Efendi, Nurullah Efendi ve Mi’marzâde Ahmed Efendi’dir.

 

Şekerzâde Seyyid Mehmed Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

Kaynakça

Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 419-420; Devhâtü’l-küttâb, s. 68; Sabancı Koleksiyonu, s. 92; Sicill-i Osmanî, IV, s. 240; Meşhur Hattatlar, ss. 144-145; Türk Hattatları, ss. 151-152; Merâkid, s. 73; Hat Sanatı Tarihi, ss. 52-53; Hat ü Hattâtân, s. 139.

 

İsmail Orman, 30 nisan 2016

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s