Hatib Ömer Vasfî Efendi

Son devir Osmanlı hat san‘atında celî sülüs kaleminin önde gelen hattatlarından biri olan Ömer Vasfî Efendi’nin asıl ismi Ömer Ziyâ olmakla beraber, bilâhare mahlâsını “Vasfî” ile değiştirmiş ve eserlerine o isimle ketebe koymuştur. Ayrıca Hırka-i Şerîf Cami hatibi olan babası Eyüb Sabrî Efendi’nin 1899 senesindeki vefâtında, görevi peder-mânend usûlüyle kendisine tevdi edildiği ve ölümüne kadar bu vazîfede müstahdem kaldığı için beyne’l-küttâb “Hatib Ömer” nâmıyla tanınmıştır.

H. 20 Cemâziye’l-evvel 1297/M. 30 Nisan 1880 tarihinde İstanbul’un Tophâne semtinde dünyaya gelmiş olan Hatib Ömer Vasfî Efendi, rüşdî ve idâdî tahsîlini ikmâl eyledikten sonra Meşihât Dâ’iresi’nin Eytâm Şu’besi’nde çalışmağa başlamıştı. Bir yandan da Kazasker Hâfız Mehmed Es‘ad Efendi’nin Sultan Ahmed Cami’ndeki dersine devam ediyor, akşamları da Arabkirli Hüseyin Avnî Efendi’nin mutavvel dersine giriyordu.

Hatib Ömer Vasfi Efendi-Hattatlar Sofası
Hatib Ömer Vasfi Efendi’nin Celi Sülüs Levhası

1909’da Eytâm Şu’besi’ndeki vazîfesinden istifâ ederek, muhtelif mekteb ve medreselerin Kur’an-ı Kerîm, hüsn-i hat, tarih ve coğrafya mu‘allimliklerinde bulunan Hatib Ömer Vasfî Efendi, son zamanlarında amansız bir illete tutularak, Gurebâ Hastahânesi’nde taht-ı tedâvîye alınmıştı. Fakat 26 Kasım 1928 tarihinde orada vefât ederek, Eyüp’te Gümüşsuyu Kabristânı’na defnedilmiş, ancak nâmına taş dikilmemiş olduğundan mezarı mechule karışmıştır. Muhiblerinden Necmeddîn Okyay, vefâtı münâsebetiyle yazdığı manzûmeye şu mısra ile tarih düşmüştür:

Göçdü yâ eyvâh! Ömer Vasfî’miz asrın Râkım’ı

Kendisini şahsen tanımış olan İbnülemin’in mütedeyyin, zekî ve mizâha mâ’il olduğunu naklettiği Hatib Ömer Vasfî Efendi, çabuk küsüp, tez barışan ve sözünü esirgemeyen tabi’âtı hasebiyle muhibleri tarafından “deli” yakıştırmasıyla anılmıştır. Bir tutkusu da yemek yapmak ve çevresine ikrâm etmek olup kardeşi Mehmed Emîn Yazıcı gibi Mevlevî Târikatı’nın müntesiblerindendi. Ayrıca nesir ve musıkîye de vukûfu vardı.

Hatib Ömer Vasfi Efendi-Hattatlar Sofası
Hatib Ömer Vasfi Efendi’nin Celi Sülüs Ayet Levhası

Hattat olan babasından dolayı yazıya âşinâ olarak büyüyen Hatib Ömer Vasfî Efendi ilk hat derslerini Tophâne’deki Feyziye Rüşdiyesi’ndeki tahsîli esnâsında, mektebin hüsn-i hat mu‘allimi Çukurcumalı Abdülkadir Kadrî Efendi’den almış, ayrıca Dîvân-ı Hümâyûn Beylikciliği mu’avinlerinden Münîr İsmetî Bey’den de dîvânî meşketmiştir. Daha sonra tekemmül için Azîz Rıfâ’î’den ta’lik ve sülüs, Kâmil Akdik’den de sülüs ve dîvânî dersleri almış, ancak asıl büyük tekâmülü, hocalarının da hocası olan Sâmî Efendi ile tanıştıktan sonra göstermiştir.

Bilhassa sülüs celîsinde bir hayli müstefiz olduğu hocasının yolunda ilerleyerek, emsâlsiz bir mukallidi hâline gelmiş olan Hatib Ömer Vasfî Efendi, Sâmî Efendi’den ta’lik ve celî ta’lik de meşketmiş ve diğer tilmizleriyle birlikte 1907 senesindeki toplu merâsim ile icâzet almıştı. Necmeddîn Okyay ta’likle muharrer bir hayli âsârını müşâhede ettiğini nakletmişse de, bugüne ulaşmadıkları anlaşılmaktadır.

Hatib Ömer Vasfi Efendi-Hattatlar Sofası
Hatib Ömer Vasfi Efendi’nin Kısıklı Abdullah Ağa Cami’ndeki Kitabesi

Hocasının üslûbunu hakkıyla temsîl ettiği celî sülüsteki kudretine bugün İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi’nin bulunduğu Mekteb-i Nüvvâb ve Ayazma İbtidâ’î Mektebi’nin kitâbeleri ile Sultan Mehmed Reşâd Hân Türbesi’nin yazıları delîldir. Ayrıca Konya’daki Selîmiye Cami ile Kısıklı Cami’nin kapıları üzerinde ve yine bu caminin önündeki çeşme ile Taksim Maksemi yanındaki çeşmenin alnında bulunan celî sülüsle muharrer âyet kitâbeleri ile Edirne’deki Hacı Âdil Bey Çeşmesi’ndeki yazılar da ona aittir. Ser-asker Rızâ Paşa’nın Sünbül Sinân Türbesi’ndeki mermer lahdi üzerinde bulunan yazıları da kaleme almış olan Hatib Ömer Vasfî Efendi’nin, Üsküdar’daki Ayazma ve senelerce görev yapmış olduğu Hırka-i Şerîf camileri ile müze ve özel koleksiyonlarda nice elvâh-ı nefîsesine tesâdüf edilmektedir.

Hattat Hatib Ömer Vasfi Efendi-Hattatlar Sofası
Hatib Ömer Vasfi Efendi’nin Yazdığı Ayazma İbtida’i Mektebi Kitabesi

Bir diğer özelliği ise, çok fazla tashîhle çalışmış olmasıydı. Nitekim Sâmî Efendi, Çırçırlı Alî Efendi’nin Saraçhâne Cami’ndeki yazısını incelerken, “o senin gibi ikide bir yalayub yazanlardan değildir” diyerek, bu husustaki za’afını eleştirmiştir. Ancak genç denilebilecek bir yaşta vefât etmemiş olsa, şüphesiz daha fazla terakkî gösterip Türk hat san‘atının mümtâz sîmâlarından biri hâline gelebilecek kabiliyete sahip idi.

 

Hatib Ömer Vasfî Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

Kaynakça

Son Hattatlar, s. 262-267; Şâheserler, rs. 50; M. Uğur Derman, Kardeş İki Hattatımız: Hatib Ömer Vasfi Efendi-Neyzen Emin Efendi, 50 Sanat Sever Serisi, sy. 22, İstanbul 1966, s. 1-5; Edirne Hat Sanatı, s. 131-133; Türk Hattatları, s. 250-251; Osmanlı Hat Sanatı Tarihi, s. 125-126; Meşhur Hattatlar, s. 204, 205.

 

İsmail Orman, 12 haziran 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s