Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi

Meşhur hânendelerden Kadıköylü Mustafa Efendi’nin hafîdi ve Hâfız Ahmed Efendi’nin oğlu olarak H. 1140/M. 1727 senesinde İstanbul’da dünyaya gelmiş olan Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi, küçük yaşında babasından hıfzını ikmâl ettiği gibi mûsıkî dersleri almıştır. Ayrıca sülüs, nesih ve ta’lik dersleri almışsa da, hocaları ma’lûm değildir. Daha sonra ilm-i tıbba ilgi duyarak medrese eğitimi esnâsında Tokadî Mustafa Efendi ile Mehmed Emîn Efendi’ye çırâk olmuştur.

Sultân Mustafa Hân-ı Sâlis zamanında ordu hekimlerinden olan Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi, 1769 senesindeki Rusya Seferi’nden avdetinde etıbbây-ı hassa zümresine ilhâk olunmuş, H. 10 Rebi’ü’l-âhir 1200/10 Şubat 1786 tarihinde Hayrullah Efendi’nin azli üzerine ser-tabib-i şehriyârî olmuştur. Sultân Abdülhamîd Hân-ı Evvel’e son mu’ayeneyi yaparak nezle teşhîsi koymuş, ancak çıktıktan az müddet sonra sultân “nuzûl”den vefât etmiştir.

Buna mukabil Sultân Selîm Hân-ı Sâlis’in cülûsunda da mevki’ini korumuş olan Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi, beş ay sonra Haleb Mevleviyyeti ile saraydan uzaklaştırılmıştır. Bu eyyâmda Menâkıbü’l-ârifîn’i sultâna ithâfen terceme ettiğinden, mükâfâten H. 1213/M. 1798 senesinde Edirne Mollalığı’na nakledilmiş ve aynı sene içinde de Mekke Pâyesi’ne nâ’il olmuştur. Bu hâl üzere iken orada vefât etmişse de, tarihi ve medfeni ma’lûm değildir.

Celvetî, Bayrâmî ve Nakşibendî târikatlarının müntesiblerinden olan Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi, hüsn-i hatta da mâhir olup te’lif ettiği âsârın bir çoğu dest-i hattı iledir. İstanbul Üniversitesi Kütübhânesi’ndeki Netîcetü’l-bikriyye ve Bağdâdlı Vehbî Koleksiyonu’ndaki Dürre-i Mansûriyye adlı eserleri buna delîldir. Bunların dışında Terceme-i Risâle-i Ledüniyye, Mücerretü’t-ta’un, Düstûrât-ı Hamse, Zübdetü’l-kohliyye, Risâle-i Tıbbiyye, Risâletü’l-mûsıkiyye, Mürşîdü’l-libâs, Firâsât-nâme ve Vekayi’-nâme adlı te’lif ve terceme eserleri vardır.

 

 

Kaynakça

Sicill-i Osmânî, II, s. 16; Osmanlı Mü’ellifleri, III, ss. 213-214; Türk Tabâbeti Tarihi, ss. 182-214; DİA, XVI, ss. 316-318; TMA, II, s. 45; BTMA, II, s. 75.

 

 

İsmail Orman, 8 mayıs 2018

Reklamlar