Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi

Osmanlı hat san’atının mümtâz isimlerinden biri olan Mehmed Râsim Efendi, Molla Aşkî Cami İmâmı Yusuf Efendi’nin oğlu olarak 1688 yılında İstanbul Eğrikapı’da dünyaya geldi. Nitekim hüsn-i hattın kudretli isimlerinden biri hâline geldikten sonra, Türk hattatları meyânında buna nisbetle “Eğrikapılı” nâmı ile yâd olunmaya başlayacak ve Türk hat san’atı tarihine de bu lâkabla girecekti.

İlk eğitimini ve yazı derslerini Hocazâde Mehmed Enverî Efendi’den mücâz bir hattat olan babasından aldıktan sonra, tekemmül için zamanın en büyük hattatı olan Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi’nin rahle-i tedrîsine verildi. Ondan aklâm-ı sitte meşkederek 1705 yılında, henüz onsekiz yaşında olduğu halde icâzet almış olan Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi, hüsn-i hattaki mahâretine istinâden, hocasının tavsiyesiyle bir müddet Nevşehirli Dâmâd İbrahim Paşa’nın oğlu Genç Mehmed Paşa’ya meşk hocası dahi oldu.

Bununla beraber hüsn-i hattaki şöhreti saraya kadar sirâyet etmiş ve Sultan Ahmed Hân-ı Sâlis’in iltifâtına dahi nâ’il olarak, 1714 yılında, Şehîd Alî Paşa’nın delâletiyle Galata Sarayı’nın meşk hocalığına tayin edilmiş ve yirmibeş yıla yakın bir süre, her pazartesi günü Galata’ya giderek, gılmâna aklâm-ı sitte meşkettirmiştir. 

Bu arada yaşı bir hayli ilerlemiş olmasına rağmen, muhiblerinden Kâtibzâde Mehmed Ref‘î Efendi’den ta’lik dersleri almaya başlayan Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi, buna mukabil olarak da hocasına, sülüs ve nesih dersleri vermiştir. 1737 yılında icâzetini aldıktan bir müddet sonra, mevcut görevine ilâve olarak Topkapı Sarayı Meşkhânesi’ne ta’lik hocası olarak atanmış olduğu gibi “kâtibü’s-saray-ı sultânî” ünvânı ile taltîf edilmişti.

Yazılarını beğenen kişilere, hemen oracıkta birkaç satır karalayıp hediye etmekten zevk duyduğu, ömrü boyunca abdestsiz kalemi divite sokmadığı ve ayda yetmişbin Fatihâ okuduğu nakledilen Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi, 1755 yılında vefât eder ve ömrü boyunca ayrılmadığı Eğrikapı civârına defnedilir. Mezartaşı kitâbesi, önde gelen tilmizlerinden Mestçizâde Ahmed Efendi tarafından kaleme alınmıştır.

Sanatı kadar ehl-i dîn oluşu ve mütevazı kişiliği ile de meşhur olan Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi’nin şi’irle de meşgul olduğu, Sermet Çifter Kütüphânesi’nde bulunan Divânçe’sinden nümâyândır.(Nr. 428) Nesihle istihsâh ettiği eserin, ölümünden sonra, H. 1169/M. 1756 yılında ikmâl edildiği anlaşılmaktadır.

Aklâm-ı sittede Hâfız Osman ile başlayıp Yedikuleli Seyyid Abdullah Efendi ile devam eden silsileye eklenen üçüncü halka olan Mehmed Râsim Efendi, her ne kadar son zamanlarında araları biraz açılmışsa da, Yedikuleli’nin en nâmlı şâkirdi olma ünvânını bî-hakkın ittihâz eylemiş ve gerek sağlığında ve gerekse de vefâtının ardından Türk hattatları meyânında saygıyla yâd edilmiştir.

Bazı âsârına babasına nisbetle “İmâmzâde” künyesiyle ketebe koymuş olan Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi’nin sülüs ve nesihteki kudretine delâlet eden kıt‘a ve levhâları müze ve özel koleksiyonları süslemektedir. Ayrıca Galata Azapkapısı’ndaki Sâlihâ Sultan Sebîli’nin yazıları ile Dolmabahçe Cami karşısındaki Mehmed Emîn Ağa Türbesi’nin inşa kitâbesi ve Eyüp’te medfûn Hekimbaşı Mustafa Efendi’nin mezartaşı kitâbesi de ona aittir.  

 

Eğrikapılı Mehmed Râsim Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 465-470; Devhatü’l-küttâb, ss. 52-53; Hat ü Hattâtân, ss. 145-146; Sicill-i Osmanî, II, ss. 349; Meşhur Hattatlar, ss. 145-148; Türk Hattatları, ss. 155-156; Hat Sanatı Tarihi, ss. 74-75; SÇAKYK, ss. 176; Meşhur Adamlar, ss. 137.

 

İsmail Orman, 23 nisan 2016

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s