Çömez Mustafa Vâsıf Efendi

Türk hat san‘atı tarihinde Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin hocası olmakla şöhret kazanan Mustafa Vâsıf Efendi, “Kadıoğuları” nâmı ile yâd olunan bir aileye mensûb olarak, Kastamonu’ya bağlı Aksu Karyesi’nde dünyaya gelmişse de, tarihi ma’lûm değildir. Sıbyân mektebini memleketinde okuduktan sonra İstanbul’a giderek, eğitimine orada devam etmiştir.

Bu eyyâmda Kebecizâde Mehmed Vasfî Efendi’den aklâm-ı sitte dersleri almış ve üstâdından icâzetiyle birlikte, Türk hattatları meyânında iştihâr edeceği “Çömez” lâkabını ittihâz eylemiştir. Ayrıca Lâz Ömer Vasfî Efendi’den de müstefiz olarak bî-nâzir bir hattat hâline gelmiş olan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi, Hâkkâkzâde Mustafa Hilmî Efendi’nin tertiblediği silsile-i hattâtînde “şimdiki vaktin reisü’l-hattâtîni” olarak anılmıştır.

Eğitimini tekmîl eyledikten sonra Sultan Abdülhamîd Hân-ı Evvel’in türbesinde müstahdem olup senelerce hizmetten sonra baş-türbedârlığa kadar yükselmiş olan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi, ilâveten, vekîl olarak merhûm sultanın evkafının kaymakamlığını der-uhde etmiştir. H. 1269/M. 1852-1953 senesinde vefât ederek, Eyüb Sultan Cami’nde mihrâb önünde medfûn bulunan kızı Emîne Servet Hanım’ın yanına defnolunan Mustafa Vâsıf Efendi’nin mezartaşına şu ibârât hâkkolunmuştur:

Hüve’l-hayyü’l-bâkî

<

p style=”text-align:center;”>Cennet-mekân firdevs-‘aşiyân Gâzî Sultan Abdülhamîd Hân tâbeserâhü hazretlerinin vakf-ı şerîfi ka’im-makam vekîli esbâk serlevhâ-i hattâtîn merhûm ve mağfûrü’l-muhtâc ilâ rahmeti rabbihi’l-gafûr el-Hac Mustafa Vâsıf Efendi rûhu içün el-Fâtihâ. sene 1269

Mezartaşında beyân olunan “ser-levhâ-i hattâtîn” ünvânına bî-hakkın lâyık olan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi, yâdigâr bırakmış olduğu hilye-i sa’adetleri ve kıt‘aları ile hüsn-i hattın dekayıkına vâkıf olduğunu ıspat eylemektedir. Ayrıca mesâ’îsinden arta kalan hemen tüm zamanını hüsn-i hattın tekâmülüne hasretmiş değerli bir hattat olduğu nakledilmektedir. Öyle ki, H. 1256/M. 1840 senesinde ifâ ettiği Hac vazîfesi esnâsında Java’dan gelen hacıların elinde gördüğü kamış kalemleri beğenerek İstanbul’a getirmiş ve nesihi bu kalemle yazmağa başlamıştı. Sertliği nedeniyle ağzı kolay aşınmayan bu kalemler, özellikle nesih ve rık‘a gibi seri yazılarda çalışan hattatların işini ziyâdesiyle kolaylaştırdığından, Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin de tercih etmesi sâyesinde kısa zamanda Türk hat san‘atında popüler hâle gelecekti.

Habîb Efendi’nin Hat ü Hattâtân’da beyân eylediğine göre, Mukata’a Nâzırı Hasan Bey’in Eyüp’te Bostan İskelesi hâricindeki ve Silâhşor İbrahim İbiş Ağa’nın Hamîdiye Türbesi hazîresindeki mezartaşlarını da yazmış olan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi’nin, son eserlerinden olduğu anlaşılan, H. 1269/M. 1852-1853’de istinsâh ettiği Seyyid Mehmed Emîn Efendi’nin Risâle fî İlmü’l-hat adlı kitabı Topkapı Sarayı Müzesi’nde, Enderûn Hazînesi’ndedir.

Yukarılarda da söylediğimiz üzere en kıymetli tilmizi Kazasker Mustafa İzzet Efendi’dir. Onun hâricinde değerli bir hattat olan oğlu Çömezzâde Muhsin Bey’i de yetiştirmiş olduğu anlaşılan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi’nin Mehmed Alî Ulvî Efendi ile Mehmed Hasîb Paşa’nın kerîmesi Fâtımâ Mevhîbe Hanım’a da icâzet verdiği bilinmektedir.

Yine Habîb Efendi’den menkûl olduğuna göre iri ve heybetli, fakat düzgün vücûdlu bir zât olan Çömez Mustafa Vâsıf Efendi, nice meslekdâşı gibi sporla yakından ilgili imiş. Bilhassa sapan atmada üstâd seviyesinde olan hattatımız, en yüksek minârenin başından sapan taşını kol kuvvetiyle geçirebilir imiş. Her halde hüsn-i hattaki kudretini teminde, bu hünerinin bir hayli faydasını görmüş idi.

 

Çömez Mustafa Vâsıf Efendi’nin Tüm Eserlerini Görmek İçin Tıklayın

 

 

Kaynakça

Hat ü Hattâtân, s. 170-171; Sicill-i Osmanî, IV, ss. 476 ve 600; Son Hattatlar, ss. 443-444, 791; Türk Hattatları, s. 210; Meşhur Hattatlar, ss. 161; TSAYK, IV, s. 1; Meşhur Adamlar, s. 141; Eyüp Sultan Tarihi, II, s. 652; BOA, İ..DH..13/620.

 

İsmail Orman, 15 haziran 2016

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s