Ağakapılı İsmâ‘il Efendi

Şeyh Hamdullah üslûbunun önde gelen mümessillerinden biri olan Ağakapılı İsmâ‘il Efendi’nin terceme-i hâline da’ir ma’lûmâtımız pek azdır. Alî Efendi nâmında bir zâtın oğlu olduğu ve aklâm-ı sitteyi Büyük Derviş Alî Efendi’den meşkederek icâzetiyle şeref-yâb olduğu bilinmektedir. Hüsn-i hattaki kudreti şâyi’ olduktan sonra Ağakapısı Mektebi’nin mu’allimliğine ta’yin edilip vefâtına değin bu hizmette müstahdem kaldığından Türk hattatları meyânında “Ağakapılı” nâmı ile şöhret bulan İsmâ‘il Efendi, hüsn-i hatta Şeyh Hamdullah’ın çizgisinden zerre miktar ayrılmamış ve bu yolda o denli büyük bir kudret ibrâz eylemiştir ki, imzasız bazı yazıları sehven ona mâledilmiştir.
 
Zamanında Osmanlı hat san‘atının en önemli sîmâlarından biri olan Ağakapılı İsmâ‘il Efendi, Şeyh Hamdullah Üslûbu’na taze bir soluk katarak Türk hat san‘atından yepyeni bir çığır açmış olan yazı arkadaşı Hâfız Osman’ı takdîr etmekten de asla imtinâ etmemişti. Hatta onun hakkında, “Hattı biz bildik, Osman Efendi yazdı!” dediği dahi menkûldür. Bu saygıya istinâden vefâtında Hâfız Osman’ın mezartaşı ketebesini yazma şerefi de uhdesine düşmüştü.
 
Seksensekiz yaşında olduğu hâlde H. 1118/M. 1706 senesinde vefât etmiş olan Ağakapılı İsmâ‘il Efendi, Kasımpaşa’da Tersâne arkasında Darı Deresi denen mahâle defnedilmiştir. Yıllar önce Hâfız Osman için yazmış olduğu kitâbenin sadece isim kısmı değiştirilerek mezartaşına hakkedilmiş olduğu bilinmektedir. Nâmını ziyâdesiyle tebcîl eylemiş olan Müstakîmzâde, ölüm tarihi için şu mısra’ı söylemiştir:

Oldu İsmâ‘il Efendi hâce-i mevâ meded

San‘at yaşamı boyunca kırk kadar mushâf-ı şerîf ile çok sayıda en‘am ve kıt‘a yazdığı menkûl olan Ağakapılı İsmâ‘il Efendi’nin Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde tarihsiz hurufât meşk murakka’ı vardır.(D. 2504) Bugün Millet Kütüphânesi’nin fa’aliyet gösterdiği Fâtih’teki Şeyhü’l-islâm Feyzullah Efendi Medresesi ile çeşmesinin inşâ tarihleri de ona aittir. Öte yandan Amcazâde Hüseyin Paşa Dârü’l-hadîsi’nin kitâbesini yazmakla da görevlendirilmiş olduğu, ancak “Allah” lafzını yazdığı esnâda Enderunlular’dan Şahin Mehmed Ağa’nın “tarihi yazmağa biz me’muruz” diye araya girerek, kitâbeyi tamamlamaktan menettiği mervîdir. Hikâyenin devamında ise Şahin Mehmed Ağa’nın daha da ileri giderek, “Allah” lafzı da dâhil olmak üzere tüm kitâbeyi silip yeniden yazdığı, ancak o ism-i mübârekeye karşı sergilemiş olduğu bu nezâketsizlik ve saygısızlığın bedeli olarak kısa bir müddet sonra aniden vefât etmiş olduğu nakledilir.

 
Hüsn-i hattaki kudretine istinâden bir hayli hattat yetiştirmiş olan Ağakapılı İsmâ‘il Efendi’nin en meşhur tilmizleri arasında İbrahim bin Hasan, Hasan Tıbbî Efendi, Kastamonî Seyyid Abdülkadir Efendi, Anbarîzâde Derviş Alî Efendi, Alî bin Abdullah, Şeyh Ömer Efendi, Suyolcuzâde Mehmed Necîb Efendi, Mehmed Sâlim Efendi, Mehmed Âgâh Efendi, Mehmed Esâm Efendi, Tokadî Mahmud Efendi, Kaymak Mustafa Paşa ve Yahyâ Efendi’nin isimleri ilk akla gelenlerdir.
 
 
 
 
 
Kaynakça
Türk Hattatları, s. 118; Hat Sanatı Tarihi, ss. 50-51; Devhâtü’l-küttâb, ss. 11; Hat ü Hattâtân, ss. 100-101; TYTK, IV, ss. 63; Tuhfe-i Hattâtîn, ss. 123.

 

İsmail Orman, 5 mayıs 2016

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s